İç siyasete dair tartışmaları izlerken, yapılan yorumları ve analizleri anlamlandırmak giderek güçleşiyor. Mevcut iktidarın attığı adımlar açısından bakıldığında tablo son derece berraktır: Rejim, aile saltanatının sürmesini önceleyen bir eksende, önümüzdeki seçimlerin kazanılması ve bunun için ne yapılması gerekiyorsa yapılması (hukukun hiçe sayılması, dış politikanın bu eksene tahvil edilmesi gibi) noktasında netleşmiştir. Bu yazı, söz konusu verili durum üzerinden, ana muhalefetin ekseni ve “sol”un bu eksen ile ilişkisine dair rasyonel bir tartışma yürütme iddiasındadır.
Ana Akım Muhalefetin Stratejisi
Konuya en yakıcı noktasından girersek, “ana akım muhalefet” olarak tanımlanabilecek Özgür Özel/Yeni Parti çizgisinin, butlan yönetiminin CHP’ye el koyduğu günlerde verdiği mesajlar ve kamuoyuna yansıyan bilgiler doğrultusunda ikili bir strateji izlediği ya da en azından bu iki seçeneği tartışmaya açmaya çalıştığı görülüyordu:
- Yeni bir parti kurmak ve hâlihazırda seçime girme yeterliliğine sahip başka bir partiyle anlaşarak yedek bir seçenek oluşturmak.
- Siyaseti parti sınırlarına hapsetmeyen, geniş kitleleri kapsayan bir “toplumsal hareket” ve “Türkiye İttifakı” vurgusu.
Bugün gelinen noktada, Yeni Parti’nin kongre sürecini başlatmasıyla birlikte ikinci seçeneğin geri plana itilmiş olduğu görülüyor.
Burada yapılması gereken temel tespit şudur: iç siyaset artık yalnızca kendi doğal dinamikleri üzerinden değil, doğrudan bir siyaset mühendisliği aracılığıyla şekillendirilmektedir. Rejim; AKP iktidarını ve Cumhurbaşkanlığını değiştirebilecek güçte bir adayın gelişmesine, ortaya çıkmasına ve seçimlere katılmasına izin vermemekte kararlıdır.
Ana akım muhalefet açısından bakıldığında, iktidarın muhalefetin seçimlere katılmasını engellemek amacıyla her türlü antidemokratik aracı devreye sokabileceği ve bu mücadelenin uzun yıllara yayılabileceği düşünüldüğünde, tam da bu nedenle “toplumsal hareket” fikri çok daha hayati bir önem kazanmaktadır.
Siyasi Partiler Kanunu’na göre kurulmuş partileri çeşitli hukuki ve idari müdahalelerle kapatabilir ya da yönetimlerine kayyum atayabilirsiniz. Ancak örgütlü bir toplumsal hareketi kapatamaz, onun üzerine kayyum atayamazsınız.
Dolayısıyla rejim değişikliğini hedefleyen bir muhalefet programının, yalnızca parti örgütlenmesine ve seçim takvimine değil, sürekliliğini örgütlü toplumdan alan geniş bir toplumsal harekete dayanması bugün hem en makul hem de en zorunlu seçenek olarak öne çıkmaktadır.
Cephe Siyaseti, Handikapları ve Solun Pozisyonu
19 Mart süreciyle birlikte rejime karşı değişim isteği yeniden görünür hâle geldi; büyüdü ve vites yükseltti. AKP’nin karşısında duran milyonların zihnindeki temel talep açıktır: iktidar değişmeli ve bunun için mümkün olan en geniş kesimlerle birlikte hareket edilmelidir.
Saray ittifakına karşı mümkün olan en geniş muhalefet cephesinin kurulması, iktidar değişimini zorlamanın en gerçekçi yoludur. “Faşizme karşı en geniş cephe” anlayışı, bugünün temel mücadele biçimi olmak zorundadır. Bu, şimdi ve burada keşfedilmiş yeni bir fikir değildir. Toplumda zaten var olan içgüdüsel bir yönelim, sosyalistler açısından ise siyasal koşulları doğru okumanın gereğidir.
Bu talep toplumda geniş bir karşılık bulmasına rağmen ne yazık ki açık ve kitlesel biçimde tartışılamamakta; daha çok ikili sohbetlerin, dar toplantıların konusu olmakta ve “sol seçkinlerin” kararlarına indirgenmektedir.
Burada hemen cevaplamayacağımız, ancak yayınımızın yolculuğu boyunca cevabını arayacağımız asıl soru şu olacaktır: Birleşik mücadele neden bir türlü inşa edilememektedir?
Dünya devrimci mücadeleler tarihinin deneyimleri önümüzde dururken ve faşizm Türkiye’de her gün toplumsal muhalefetten yeni bir parça koparırken, başka bir soruyu daha tartışmak zorundayız: İnsanlık tarihinde daima umudu temsil etmiş, mücadelelerin en önünde yürümüş devrimci ve sosyalist hareket, bugün Türkiye’de neden başını kuma gömmüş bir deve kuşuna dönüşmüş ya da dönüştürülmüştür?
Birleşik cephe tartışmasına geri dönersek, bu noktada bazı temel sorunlarla karşılaşırız:
- Oluşturulacak cephe ne kadar geniş olabilir?
- Ekonomi, Kürt sorunu, dış politika ve Batı’yla ya da emperyalizmle ilişkiler gibi temel konularda farklı yaklaşımlara sahip kesimler hangi ortak politik hat üzerinde bir araya gelebilir?
Bunlar ve başka alanlarda ortaya çıkan benzer sorular, cephe siyaseti açısından ciddi güçlükler olarak ortada durmaktadır. “Sol” açısından ise burası genellikle etrafından dolaşılan, açık ve somut cevapların üretilemediği gri bir alandır.
Oysa sol, bu alana kendi ideolojik hattına güvenen ve tarihsel hedeflerinden kuşku duymayan bir yerden müdahale etmelidir. Cepheyi mümkün kılmak adına ideolojik farklılıkları belirsizleştirmek ya da ortalama mutabakatlarla geçiştirmek zorunda değildir.
Tam tersine; bu farklılıkların varlığını kabul eden, onları kendi kitlesine açıkça anlatabilen ve cephe içinde kendi kimliğiyle var olabilen bir siyasal çizgi kurulmalıdır.
Aynı çizgi, temel ve öncelikli hedef olan faşist rejimin dağıtılması için mücadelenin en önünde yürümeli; cephenin birlikteliğini yalnızca yukarıdan kurulacak ittifaklara değil, sürekliliği olan bir toplumsal örgütlenmeye dayandırmalıdır.
Buradaki yöntem açıktır; “İdeolojik ayrım, politik birlik”.
Rejim Değişikliği İçin Bütünlüklü Bir Cephe Siyaseti
Sosyalist sol, rejim ve iktidar değişikliğini bugünün temel siyasal hedefi ve başlıca çelişkisi olarak tespit etmelidir. Bu tespit, yalnızca mevcut rejime karşı çıkmayı değil; cephe siyasetine sahip çıkmayı, bu siyasetin oluşması için inisiyatif almayı ve mevcut bütün olanakları sonuna kadar zorlamayı gerektirir.
Faşizme karşı cephe siyaseti, sosyalistlerin yabancısı olduğu veya bugünün koşulları içinde yeniden keşfetmesi gereken bir mücadele biçimi değildir. Tam tersine sosyalistler, dünya devrimci mücadele tarihinin en önemli alanlarından birini oluşturan birleşik cephe siyasetinin hem teorisini hem de pratiğini çok iyi bilmektedir. Farklı sınıfların, toplumsal kesimlerin ve siyasal eğilimlerin ortak bir tehdide karşı hangi koşullarda yan yana gelebileceğine ilişkin önemli bir tarihsel birikime sahiptir.
Bu nedenle sosyalistlerin sorumluluğu, kurulabilecek bir cephenin kendiliğinden ortaya çıkmasını beklemek veya ana akım muhalefetin çağrılarına sonradan eklemlenmek değildir. Sosyalistler, birleşik mücadelenin siyasal hattının oluşturulmasında baştan itibaren kurucu bir rol üstlenmelidir.
Sosyalist hareket; halkla ilişki kurma, sokakta mücadele etme, toplumsal hareketlerle bağ geliştirme ve farklı talepleri ortak bir mücadele programı içinde birleştirme konusunda tarihsel bir deneyime sahiptir. Aynı zamanda değişen koşullara uygun mücadele araçları geliştirebilecek siyasal esnekliğe de sahip olmalıdır. Bugün ihtiyaç duyulan cephe siyaseti, tam olarak bu birikime, yönelime ve pratik akla ihtiyaç duymaktadır.
Ana akım muhalefetin, yani Özgür Özel/Yeni Parti çizgisinin de mevcut siyasal hattında değişikliğe gitmesi gerektiği açıktır. Mücadelenin yalnızca seçimlere, aday tartışmalarına ve parti örgütünün korunmasına indirgenmesi, rejimin müdahale kapasitesi karşısında yeterli olmayacaktır. Ana akım muhalefet, siyaseti parti sınırlarının dışına taşıyan ve toplumsal örgütlenmeyi esas alan daha geniş bir mücadele anlayışına yönelmek zorundadır. Sosyalistlerle ana akım muhalefetin buluşabileceği esas zemin burasıdır.
Kısacası sosyalistlere düşen görev, cephenin kurulmasını uzaktan desteklemek değil, onun toplumsal ve siyasal kurucu güçlerinden biri olmaktır.
